Podczas Konferencji Trenerów organizowanej przez Podkarpacki ZPN Trener Szymon Grabowski mówił o sytuacjach kryzysowych w klubach, w których dotychczas pracował. I choć były to przykłady z „dorosłej” piłki nożnej, zaskakująco trafiają również w sedno tego, z czym mierzą się rodzice dzieci uprawiających sport. Czy można przygotować się na moment, w którym dziecko wypowiada zdanie: „Tata, ja już nie chcę grać w piłkę”? Odpowiedź znajdziesz poniżej.
Codzienna praca buduje odporność na kryzys
To, co dzieje się w sporcie jest soczewką codzienności, a piłka nożna (szczególnie ta dziecięca) to poligon doświadczalny dla emocji, presji, ambicji, relacji i… zdrowego rozsądku, który czasami ucieka szybciej niż skrzydłowy w kontrataku.
„Każdy dzień pracy w klubie to baza do efektywnego radzenia sobie w sytuacji kryzysu.”
Kryzys nie wybucha nagle – on po prostu ujawnia to, co było odkładane na później.
Co jest „codzienną pracą” młodego sportowca?
- regularny trening,
- odpoczynek,
- dobre nawyki,
- rozmowa o tym, co działa, a co jest problemem.
Co jest „codzienną pracą” rodzica?
- uważne słuchanie, nie tylko pytanie: „Jak było na treningu?”,
- zauważanie wysiłku, nie tylko efektu,
- wspieranie, zamiast przejmowania kontroli,
- budowanie atmosfery, w której błędy są paliwem, a nie karą.
Dziecko uczy się radzenia sobie z presją, kiedy widzi, że dorosły nie wybucha przy byle drobiazgu. Uczy się koncentracji, gdy widzi, że rodzic potrafi odłożyć telefon.
Uczy się konsekwencji, gdy rodzic dotrzymuje słowa (także tego najmniejszego) ale również podejmuje odważne decyzje, kiedy WIE, że dorosły wspiera jego próby, zamiast podsuwania gotowych rozwiązań i kwestionowania kreatywności.
„Codzienność jest fundamentem odporności psychicznej. Kryzys jedynie sprawdza, czy fundamenty były wylane starannie, czy na szybko”.
Szczerość i wzajemne zaufanie
„Szczerość w relacjach, wzajemne zaufanie – bycie sobą.”
To proste zdanie jest jednocześnie brutalnie trudne do wdrożenia w rodzicielstwie sportowym.
Bo często „szczerze” znaczy dla rodzica:
„Powiem mu, że mógł zagrać lepiej.”
A dla dziecka „szczerze” znaczy:
„Powiem mu, że boję się zawieść.”
Warto pamiętać, że:
- Dziecko nie potrzebuje idealnego rodzica. Potrzebuje prawdziwego.
- Zaufanie to nie kontrolowanie tylko towarzyszenie.
- Bycie sobą oznacza, że rodzic może przyznać: „Nie wiem”, „Pomyliłem się”, „Przesadziłem”.
Dziecko, będąc dorosłym, bardziej niż to, czego je nauczyłeś, będzie pamiętało to, jak je traktowałeś. Dlatego relacja często decyduje o tym, czy Twoje dziecko zostanie w sporcie na lata, czy odejdzie zniechęcone.
Poznaj swoje dziecko jak trener poznaje zawodnika
„Jak najlepiej i najszybciej poznać zawodników – współpraca z psychologiem.”
W świecie dorosłej piłki trenerzy korzystają z psychologów czy trenerów mentalnych, by zrozumieć, co napędza ich zawodników.
Dlaczego w świecie młodych sportowców miałoby być inaczej?
Jako rodzic pełnisz rolę:
- kibica,
- motywatora,
- obserwatora,
- tłumacza emocji,
- pierwszego „psychologa”, nawet jeśli nie masz dyplomu – masz autorytet.
Ale poznawanie dziecka nie polega na analizowaniu go jak tabeli statystyk. To przede wszystkim:
- odkrywanie, czy reaguje lepiej na pochwałę, czy spokojną korektę,
- rozpoznawanie, kiedy potrzebuje rozmowy, a kiedy przytulenia,
- zauważanie, czy stres go pobudza, czy paraliżuje,
- uczenie się, co go naprawdę cieszy: wynik, proces, drużyna, rywalizacja?
W skrócie: INDYWIDUALIZACJA – tak bardzo istotna zarówno w rozwoju charakteru jak i w rozwoju sportowym. Mówi się o niej coraz więcej, ale wciąż w Polsce daleko nam do standardów zachodnich o czym mówi Dyrektor Sportowy PZPN:
Dlaczego to takie ważne?
Bo wszystkie dyscypliny (z piłką nożną na czele) to jedna z najskuteczniejszych życiowych akademii. Sport:
- uczy cierpliwości,
- buduje odporność psychiczną,
- rozwija świadomość emocji,
- pokazuje, że rozwój to proces, a nie sprint,
- przygotowuje do świata, który nie zawsze gra „fair play”.
To wszystko przynosi odpowiednie efekty ale tylko wtedy, gdy rodzic lub trener potrafi być mądrym przewodnikiem, a nie surowym selekcjonerem.
Co możesz zrobić już dziś?
1. Zatrzymaj się na 3 minuty po treningu.
Zamiast pytać „Jak poszło?”, zapytaj:
- „Co dziś było dla Ciebie najtrudniejsze?”
- „Co podobało Ci się najbardziej?”
- „Z czego jesteś zadowolony najmocniej?”
- „Co kolejnym razem mógłbyś zrobić inaczej?”
2. Wprowadź małe rytuały emocjonalne.
Wieczorne dwie minuty rozmowy rodzic – dziecko zmieniają więcej niż weekendowy obóz motywacyjny. Mam na myśli rozmowę kiedy patrzysz i słuchasz uważnie a nie z telefonem w ręku.
3. Dawaj prawo do błędu.
Błąd to informacja, nie werdykt.
4. Analizuj siebie tak samo, jak analizujesz dziecko.
Co ja mogę zrobić lepiej jako rodzic sportowca?
5. Buduj zaufanie, nie wynik.
Wyniki przyjdą. Zaufanie trzeba pielęgnować.
Podsumowanie
Trener Grabowski mówił o zarządzaniu drużyną w kryzysie, a ja zapytam Ciebie w formie krótkiej refleksji:
Gdy stoisz w dwukilometrowym korku, a za kilka minut masz ważne spotkanie – czy w takiej sytuacji to emocje zarządzają Tobą, czy Ty emocjami?
Pomyśl jeszcze raz kto zdecydował, że wsiadasz do auta i zastanów się czy Twoja złość na sytuację nie tylko jest pewną perspektywą ale też jest adekwatna, bo może i spóźnisz się na ważne spotkanie, ale na drodze przed Tobą ktoś mógł zginąć w wypadku a jechał na to samo spotkanie co Ty.
Dbajcie o siebie ❤